Wednesday, March 26

Περί επανάστασης, ανεξαρτησίας και ιστορίας

25η Μαρτίου και οι πανηγυρικοί δεν έλειψαν από τις τηλεοράσεις και τα ραδιόφωνα της Ελλάδας. Μόνο κάτι σχόλια για την άγνοια των μικρών μαθητών, όπως πάντα, μας άγχωσαν λιγάκι. Για την άγνοια των μεγάλων (μαθητών και μη) σχόλιο ουδέν. Ας αφήσουμε λοιπόν, τον αγωνιστή της Επανάστασης, Μακρυγιάννη, να μας διηγηθεί τις πράξεις, όμορφες και άσχημες, προς μίμηση και προς αποφυγή, των Ελλήνων την περίοδο της Επανάστασης. (Τα αποσπάσματα είναι ενδεικτικά της διαλεκτικής όλου του βιβλίου: ηρωισμός και αυταπάρνηση από τη μια, διχόνοια και αρχηγιλίκια από την άλλη. Τα πρώτα 7 κεφάλαια του βιβλίου έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα: http://durabond.ca/gdouridas/makrygiannis.html).

Απόσπασμα πρώτο(κεφάλαιο δεύτερο, πρώτο έτος του πολέμου)

"Αφού μιλήσαμε δι' αυτό, είπαμε και με τι μέσα θα βαστήσουμεν τον πόλεμον. Και δεν είχαμεν ούτε όπλα οι περισσότεροι, ούτε τ' αναγκαία του πολέμου όλοι. Αποφάσισαν οι νοικοκυραίοι ότι η τυραγνία των Τούρκων - την δοκιμάσαμεν τόσα χρόνια, δεν υποφέρνονταν πλέον. Και δι' αυτείνη την τυραγνία, οπού δεν ορίζαμεν ούτε βιον, ούτε τιμή, ούτε ζωή (ξέραμεν κι' ότ' ήμασταν ολίγοι και χωρίς τ' αναγκαία του πολέμου) αποφασίσαμεν να σηκώσωμεν άρματα αναντίον αυτής της τυραγνίας. Είτε θάνατος, είτε λευτεριά.

Τώρα οπού αρχίσαμεν, να τους πολεμήσωμεν και να θυσιάσωμεν και το βιον μας εις το στρατόπεδον και 'σ εκείνους οπού δεν έχουν τον τρόπον, να τους ζωοτροφίζωμεν και να κάνουν και εκείνοι τα χρέη τους δια την πατρίδα. Τότε σύστησαν τους ανθρώπους τους τίμιους και πρόβλεπαν δια τ' αναγκαία και δεν καρτερούσαν οι άνθρωποι. Από 'κείνους πάλε όποιος είχε τον τρόπον τους έδινε και το δικό του και πολέμαγε και δια την λευτεριάν του πολιτικός και στρατιωτικός, ήταν το ίδιον. Και αυτό το σύστημα ήταν σε όλη την πατρίδα, και με αυτό το σύστημα πορέψαμε δυο χρόνια. Τηράτε το ιστορικόν εκείνου του καιρού πόσο προβοδέψαμεν, πόση αρμονίαν είχαμε, πόση ομόνοια και αδελφωσύνη.

{'Υστερα ο κύριος Μαυροκορδάτος και οι συνάδελφοί του μας ήφεραν τα φώτα της φατρίας και της μεγάλης διχόνοιας. Και ο Βιάρος και Αγουστίνος μας λένε: "Ποιος σας είπε να πιάσετε ντουφέκι; Σύρτε και διακονέψετε". Από τον Χασάνη φύγαμεν 'στον Βιάρο καταντήσαμεν και τον Αγουστίνο και οπαδούς τους. Κι' ο τόπος γιομάτος σπιγούνους. 'Ολοι αυτείνοι οι φερτικοί νοικοκυραίους μας κάμαν μας μαθαίνουν γράμματα, οπού δεν τα 'χαμεν ακούση. Και ο Θεός το καλό.}"


Απόσπασμα δεύτερο (κεφάλαιο τέταρτο, δεύτερο έτος του πολέμου)

"Είχαν πάθος με τον Δυσσέα (Ανδρούτσο) κι' αποφάσιζαν οι καλοί πατριώτες δια την ιδιαιτέρα τους διχόνοιαν με ένα άτομο, να χαθούνε τρεις χιλιάδες στράτεμα και περίτου. Και η πατρίς αυτό το στράτεμα μόνον είχε εις την εξουσίαν της, ότι οι άλλοι γύρευαν βαθμούς και ταξίματα και κάθονταν άνεργοι. Και σαν χάνονταν αυτείνοι, ποιοι θα πολεμούσαν τους Τούρκους;
...
Οι φίλοι Αργειοπαγίτες [Αρεοπαγίτες, μέλη του Αρείου Πάγου, που ήταν σώμα εκτελεστικής εξουσίας της Ανατολικής Στερεάς], κιότεψαν ότι δεν θα υπάρξωμεν, με το φτάσιμον του Δράμαλη, και θα 'καναν δούλεψη των Τούρκων ν' αφήσουνε να σκοτωθούνε οι κεφαλές και να χαθή το στράτεμα εκείνο -και θα ήταν σίγουροι αυτείνοι κι' ασφαλισμένοι, σαν αφεντάδες οπού ήταν, κοντά εις τους Τούρκους.
{Ο Κωλέτης καθώς λένε, έγραψε του Κιουτάγια [Κιουταχή] κάποτε να γυρίση μ' αυτόν. το γράμμα του ο Κιουτάγιας το 'δειξε του Τάτση Μαγγίνα όταν τον έπιασε σκλάβον εις το Μισολόγγι, κι' όταν λευτερώθη ο Μαγγίνας, το είπε αυτό παρουσία, και τι έγραφε το γράμμα, εις το Βουλευτικόν σώμα, εις την Αίγινα, κ' έγινε τόσος καυγάς μ' όλους τους βουλευτάς.
Παιδιά των Τούρκων έχομεν οπού μας κυβερνούν, και δυστυχία και της πατρίδος και εμάς. Κι' άλλοι είναι παιδιά των Τούρκων, άλλοι παιδιά αλλουνών χειρότερων από τους Τούρκους. Η πατρίς η δυστυχής κυβέρνησιν δεν είδε με τα μάτια της, ούτε θα ιδή. Κι' ο Θεός να βγάλη εμέναν ψεύτη κι' άδικον κι' αυτούς πατριώτες και αληθινούς.}"
...
"Τον Δυσσέα εγώ τον έχω εχθρό, γύρευε να με σκοτώση, όμως σημειώνω αυτά εδώ, γιατί τ' άκουσα από τον ίδιον τον Νικήτα, από τον γραμματικόν του κι' απ' άλλους αξιωματικούς. "


Σχόλια δικά μου

Θα μπορούσα να περιλάβω άπειρα αποσπάσματα με παρόμοιες αναφορές. Αυτά μου φάνηκαν πιο ιδιαίτερα, γιατί πρόκειται για το δεύτερο μόλις έτος της Επανάστασης. Με ελεύθερο μικρό μέρος της Πελοποννήσου και της Στερεάς, οι διάφοροι πρόκριτοι, Φαναριώτες και λοιποί πατριώτες αντιπαρατίθεντο μεταξύ τους και με τους στρατιωτικούς για την εξουσία...
"... Ψυχές μαραγκιασμένες από δημόσιες αμαρτίες/ καθένας κι ένα αξίωμα, σαν το πουλί μες στο κλουβί του", όπως γράφει ο Σεφέρης στον "Τελευταίο Σταθμό", απεικονίζοντας την εξόριστη στη Μέση Ανατολή (1941-1944) ελληνική "κυβέρνηση".

Την απόληξη της επανάστασης τη γνωρίζουμε όλοι. Το νέο ανεξάρτητο κράτος, δεν ήταν ακριβώς ανεξάρτητο, αλλά παρέμεινε για δεκαετίες υπό την κηδεμονία των τριών Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής, πράγμα που αποδεικνύεται περίτρανα από το ότι τα τρία μεγάλα κόμματα στην πρώτη περίοδο μετά την "Ανεξαρτησία" ήταν το Αγγλικό, το Γαλλικό και το Ρωσικό. Τέτοια σύμπλευση! Αποκτήσαμε και βασιλιά, ποιος στη χάρη μας, ενώ στην ουσία οι κοτζαμπάσηδες συνέχισαν να νέμονται τον τόπο.

Διαχρονικά ο συνδυασμός του ηρωισμού (ελευθερία η θάνατος) με τη διχόνοια και τα αρχηγιλίκια κατά κάποιο περίεργο τρόπο καταφέρνουν πάντα να στιγματίζουν την Ελλάδα. 1915: διχασμός. Αποτέλεσμα: Μικρασιατική Καταστροφή. 1945: εμφύλιος. Αποτέλεσμα: απώλεια Κύπρου, Βόρειας Ηπείρου, διχόνοια και πάθη, καθυστέρηση, εξάρτηση.

Κατά τα άλλα, να χαιρόμαστε την Επανάστασή μας, την "ανεξαρτησία" μας, την ιστορία που δε μαθαίνουμε και τον πατριωτισμό μας. Α! Για να μην ξεχάσω. Αφιερωμένο το παραπάνω, στην Κυρία Ρεπούση, συγγραφέα του περίφημου βιβλίου ιστορίας της Στ' Δημοτικού, η οποία μάλλον θα σνομπάρει τον κύριο Μακρυγιάννη.

ΥΓ: Περίεργη η αίσθηση του να γιορτάζεις την 25η Μαρτίου χωρίς παρέλαση και σουβλάκια, συγγνώμη, μπακαλιάρο με σκορδαλιά ήθελα να πω, νηστεία γαρ!!!
Υ.Γ.2: Και για να μην κλείσω με τη νοσταλγία και τα άσχημα συναισθήματα που προκαλούν οι παραπάνω παραδοχές, παραθέτω δύο ακόμη πολύ γνωστά αποσπάσματα από το Μακρυγιάννη.


Με το Γάλλο ναύαρχο Δεριγνύ, λίγο πριν από τη μάχη στους Μύλους (κεφάλαιο όγδοο, 1825)
"Εκεί οπούφκειανα της θέσες εις τους Μύλους ήρθε ο Ντερνύς να με ιδή. Μου λέγει. "Τι κάνεις αυτού; Αυτές οι θέσες είναι αδύνατες. Τι πόλεμον θα κάμετε με τον Μπραίμη αυτού;" -Του λέγω, είναι αδύναμες οι θέσες κ' εμείς, όμως είναι δυνατός ο Θεός οπού μας προστατεύει. Και θα δείξωμεν την τύχην μας σ' αυτές της θέσες της αδύνατες. Κι αν είμαστε ολίγοι εις το πλήθος του Μπραίμη, παρηγοριώμαστε μ' έναν τρόπον, ότι η τύχη μας έχει τους Έλληνες πάντοτε ολίγους. Ότι αρχή και τέλος, παλαιόθεν και ως τώρα, όλα τα θερία πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε. Τρώνε από 'μας και μένει και μαγιά. Και οι ολίγοι αποφασίζουν να πεθάνουν. Κι όταν κάνουν αυτείνη την απόφασιν, λίγες φορές χάνουν και πολλές κερδαίνουν. Η θέση οπού είμαστε σήμερα εδώ είναι τοιούτη. Και θα ιδούμε την τύχη μας οι αδύνατοι με τους δυνατούς. "Τρε μπιεν", λέγει κι αναχώρησε ο ναύαρχος."


Είμαστε εις το εμείς
"Γράφουν σοφοί άντρες πολλοί, γράφουν τυπογράφοι ντόπιοι και ξένοι διαβασμένοι για την Ελλάδα - ένα πράμα μόνον με παρακίνησε κ' εμένα να γράψω, ότι τούτην την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί κι αμαθείς και πλούσιοι και φτωχοί και πολιτικοί και στρατιωτικοί και οι πλέον μικρότεροι άνθρωποι. Όσοι αγωνιστήκαμεν, αναλόγως ο καθείς, έχομεν να ζήσωμεν εδώ. Το λοιπόν δουλέψαμεν όλοι μαζί, να την φυλάμεν κι όλοι μαζί και να μην λέγη ούτε ο δυνατός "εγώ", ούτε ο αδύναμος. Ξέρετε πότε να λέγη ο καθείς "εγώ"; Όταν αγωνιστή μόνος του και φκειάση, ή χαλάση, να λέγη εγώ. Όταν όμως αγωνίζονται πολλοί και φκειάνουν, τότε να λένε "εμείς". Είμαστε εις το "εμείς" κι όχι εις το "εγώ".

1 comment:

maria_pin said...

Καλώς μας βάζεις τον Μακρυγιάννη αντί πανηγυρικού- έτσι για να μην ξεχάμε, αλλά και για να πατάμε και γερά στη γη.

Εγώ μόνο να πω οτι ο "διχασμός" που λες, δεν είναι πάντα αποτέλεσμα "διχόνιας". Τις περισσότερες φορές στην ιστορία της Ελλάδας, είναι αποτέλεσμα "ξένου δαχτύλου"- όπως λες και συ, αλλά και η Πετρούλα, η Ελλάδα μας δυστυχώς δεν ήταν ακριβώς "ανεξάρτητη" μετά την επανάσταση του 21, και είναι ζήτημα πότε, αν ποτέ, έγινε τελικά.

Εμείς πάντως εδώ, ελλείψει σκορδαλιάς τρώμε fish&chips!(Παρεπιπτώντως..)